Waar is Emil? Bij Maurice Janssen

Waar is Emil? Bij Maurice Janssen

Zaterdag 11 juli op L1 Radio

Villa Voerendaal moet rond het jaar 100 een enorm agrarisch bedrijf zijn geweest. Sterker nog: het is de grootste Romeinse villa van Nederland en omstreken die we tot op heden kennen.

In de jaren 1985-1987 werd de villa grotendeels blootgelegd en werden er zo’n 20.000 vondsten gedaan, maar die opgravingen zijn nooit onderzocht. De vondsten zitten voor een groot deel nog steeds opgeslagen in kartonnen dozen bij De Vondst, centrum voor archeologie in Limburg.

Onder leiding van het Limburgs Museum kijkt een team van experts nu voor het eerst naar deze cold case. Zij dateren de objecten en kunnen iets vertellen over de functie of de herkomst van een bepaald object.

De specialistische analyses zijn belangrijke bouwstenen in het onderzoek. Een van die experts is Maurice Janssen.

|
Kookpotten, tuitpotten, wrijfschalen, bekers, kannen, flessen en schaaltjes. Je vindt ze allemaal terug in het middeleeuwse aardewerk. Geen borden dus. Van Villa Voerendaal zijn 400 stukken aardewerk uit de vroege Middeleeuwen (450-750 na Christus) bewaard gebleven. Ik beschrijf ieder fragment nauwkeurig. De vorm: is het een randje, een voetje? De functie: herken ik een gebruiksvoorwerp? De productie: hoe is het gemaakt, welk type magering? En de datering. Al deze gegevens stop ik in een tabel. En de tabel ga ik bevragen. In het onderzoek van Voerendaal willen we weten of de locatie vanaf de laat-Romeinse tijd tot in de vroege Middeleeuwen continue bewoond of in gebruik is gebleven. En we hopen dat het aardewerk ons vertelt wat de functie was van de locatie waar het materiaal gevonden is. Een keuken, een graf of een afvalkuil bijvoorbeeld? Maurice Janssen

Vroege middeleeuwen, kenmerken, datering en ontwikkeling:

Ik heb in dit geval van Villa Voerendaal geen materiaal uit de latere middeleeuwen, het is alleen uit de vroege middeleeuwen. Wij zijn in de Merovingische periode. We zitten ergens tussen de jaren 450 en ergens het begin van de zevende eeuw, dus het jaar 600 en een beetje. In dit geval kijk ik dus naar het aardewerk om daar op basis van de kenmerken die dat heeft iets te zeggen over: Waar komt het vandaan? Hoe oud is het? Op welke manier is het gemaakt? Een stap verder is: zegt het "ensemble" iets over waar dat deze mensen die hier woonden op welke manier dat zij in de wereld stonden en hun relaties tot de omgeving. Stel ik heb bijvoorbeeld honderd fragmenten aardewerk en die kan ik allemaal NIET heel goed dateren omdat er geen specifieke kenmerken aan zitten. Dan dateren ze bijvoorbeeld uit de Merovingische periode, dus die vroege middeleeuwen, dan weet ik: Dat is een looptijd van 300 jaar. Heb ik WEL heel veel materiaal maar kan ik niet zeggen hoe oud dat het is, dan weet ik: het is Merovingisch, maar dan kan ik bijvoorbeeld dit huis (Villa Voerendaal) niet in een chronologie plaatsen met de rest van de ontwikkeling van het terrein. Maurice Janssen

Magering, vergelijken, relaties en essentie:

Magering gaat om korreltjes die worden toegevoegd aan het aardewerk, bijvoorbeeld door toevoeging van kwartszand en andere dingetjes, om te zorgen dat het de baktemperatuur doorstaat. Het is heel klein. Je kunt dat dan vergelijken met andere stukken, met andere groepen aardewerk en het beste nog met plaatsen waar dat je van weet: daar is aardewerk gemaakt. Ik kijk naar: Wat zit er in aan magering en kan ik dat vergelijken met de productielocaties in bijvoorbeeld Maastricht? Dit is dus alleen maar bedoeld om te kunnen vergelijken. Ziet het er qua magering gelijkaardig uit of niet. Qua structuur van de breuk en qua kleur het liefste ook, maar die kan erg variabel zijn. Als dat zo is dan heb je een hele goeie indicatie, dat het materiaal wat je vast hebt uit de gelijke productielocatie komt, dus van dezelfde plek afkomt. Op basis daarvan kun je dan straks iets zeggen over de relaties die de mensen die rondom Villa Voerendaal woonden hadden. Ik heb geleerd voor alle dingen die je doet in de archeologie is: als je in het veld staat en je bent iets op aan het graven, en het klinkt heel erg basaal, maar het eerste wat je wilt weten is: hoe oud is wat ik hier op aan het graven ben? Als je dat niet weet dan weet je ook niet op welke manier je het moet onderzoeken en weet je ook niet welke vragen je moet stellen en wat je aan het doen bent. De essentie is in eerste instantie vragen stellen en of dat de juiste vragen zijn daar kom je pas later achter. Maurice Janssen

Cultuur, samenleving, ultieme vraag en zinvol:

Ik geloof dat ik nog geen 8 jaar was toen ik van opa de eerste vuurstenen kling gekregen had. Ik was natuurlijk sowieso wel geïnteresseerd in dingen van vroeger, ook als klein kind ben je geïnteresseerd in de oermens en hoe dingen vroeger gingen, althans ik wel. Ik denk dat archeologie een heel belangrijke bijdrage levert aan onze samenleving. Maar op een andere manier dan de manieren waarop anderen heel belangrijke bijdragen aan onze samenleving leveren. Ik denk dat cultuur gewoon per se een heel erg belangrijk onderdeel is van alles wat wij als maatschappij doen. Zonder onderzoek naar cultuur en zonder onderzoek naar de cultuur in het verleden en het uitdragen daarvan, denk ik dat het een heel plat verhaal wordt. Wat we hier hebben is een stukje van de puzzel die ons iets vertelt over: hoe was het leven in die tijd? Hoe verandert het ten opzichte van de Romeinse tijd? Je kunt ook zien welke veranderingen er nog gaan komen na die periode. Het specifiek kijken naar dit aardewerk van deze villa gaat ons brengen tot een completer plaatje. De ultieme vraag van de archeologie is: welke dingen kun je reconstrueren over het verleden en welk perspectief kunnen die bieden op dingen die nu plaatsvinden of waar dat we van anticiperen dat ze gaan plaatsvinden? Ik blijf dit doen zolang ik de mogelijkheid heb om dit te doen, omdat ik het gewoon heel erg mooi vind om te doen. Ik vind het ook fantastisch om naar het aardewerk te kijken. Om er dingen van te leren. Omdat ik denk dat ik wat zinvols bijdraag aan onze kennis over het verleden. Maurice Janssen

Beluister hier nog een reportage vanuit Villa Voerendaal

L1 Cultuurcafé

Iedere zaterdag van 10:00 tot 13:00 uur op L1 Radio.
Ontdek hier eerdere afleveringen van L1 Cultuurcafé

Luister L1 Radio via L1.nl/Radio of op FM 95.3 en 100.3. L1 Radio is ook via DAB+ te beluisteren, op kanaal 7A.

L1mburg Centraal - 14 augustus 2020

L1mburg Centraal - 14 augustus 2020

L1mburg Centraal: hoe hard is de klap voor de Limburgse economie?

L1mburg Centraal: hoe hard is de klap voor de Limburgse economie?

L1mburg Centraal: hoe is het met de groeiende vorm van Tom Dumoulin?

L1mburg Centraal: hoe is het met de groeiende vorm van Tom Dumoulin?

L1mburg Centraal: rebelse tachtigjarige trekt verkeersbord uit de grond

L1mburg Centraal: rebelse tachtigjarige trekt verkeersbord uit de grond

L1mburg Centraal: Japanse capitulatie herdacht in Sittard

L1mburg Centraal: Japanse capitulatie herdacht in Sittard

Ook in weekend drukkend warm met onweersbuien bij 28-30 graden

Ook in weekend drukkend warm met onweersbuien bij 28-30 graden

Logo 1Limburg

Video: Bejaarde graaft verkeersbord uit de grond

Video: Bejaarde graaft verkeersbord uit de grond

Een Sittardse vrouw van bijna 80 jaar heeft donderdag flink wat spierballen getoond door zeven uur lang in de verzengende hitte alleen een verkeersbord uit de grond te graven. Het bord voor haar huis was al 15 jaar een bron van ergernis.

Programma's