Natuurlijk Limburg: Watermolens en beekdalen

Natuurlijk Limburg: Watermolens en beekdalen

Zondag 1 december 10:00 | 12:00 | 15:00 | 17:00 | 19:00 | 21:00

We vertrekken met Edmond Staal bij de Uffelse beek in Haler, een gehucht pal tegen de Belgische grens aan de doorgaande weg van Neerritter naar Stramproy. Hier bevindt zich de Uffelse molen. De Uffelse molen is een zogenaamde onderslag watermolen . De molen ligt aan de Uffelse beek, vandaar de naam.

Sinds de jaren 60 van de 20e eeuw is de beek bij de molen gekanaliseerd. Bij de kanalisatie zijn de waterrechten afgekocht en is de waterkrachtaandrijving van de molen buiten bedrijf gesteld. Op hetzelfde moment is een nieuwe meng/maalinstallatie geplaatst, aangedreven door onder andere een oude dieselmotor. De molen is niet meer in gebruik.

Via het grootschalig landschap gaan we verder naar een klein maar fijn natuurgebied met een grote diversiteit. De Uffelse beek wordt hier onder de A2 geleid en bij ons bezoek aan het natuurgebied genieten we van de gevarieerde flora en fauna. We volgen de beek en passeren daarbij kasteel Groot- Buggenum. Vervolgens arriveren we bij de Grathemmermolen in Grathem. Dit cultureel erfgoed is in bezit van Stichting het Limburgs Landschap. Het is een van de vele monumenten die aan de stichting is toevertrouwd. Elyze Storms- Smeets, historisch geograaf LGOG, geeft uitleg over de historie van watermolens en met name op welke wijze de waterkracht wordt gerealiseerd.

De Uffelsebeek verandert van naam en heet vervolgens Haelense beek. We volgen nu de Haelense beek en arriveren bij landgoed Exaten, een bekend gebied van Stichting Het Limburgs Landschap. De Haelense beek mag hier weer meanderen. Een prachtig beekdallandschap waarin zich 2 historische boerderijen bevinden, de Exatenhof en de Stockxhof. Deze laatste is in bezit bij stichting het Limburgs Landschap.

Op de hogere ruggen ligt een gemengd bos. Via landgoed Exaten arriveren we bij Landgoed Beijlshof. Dit landgoed grenst aan de Tungelroyse beek. In dit gevarieerde cultuurlandschap ontmoet Edmond archeoloog Jan Roymans. Bij herstelwerkzaamheden aan de Tungelroyse beek werden vondsten gedaan uit de prehistorie. Archeoloog Jan Roymans vertelt over deze vondsten en laat ons enkele voorbeelden zien.

We volgen nu verder de loop van deTungelroyse beek. Wanneer deze het Leudal binnenkomt verandert de naam in Leubeek. Hier bezoeken we de St. Elisabethsmolen. De ruïne van de St. Elisabethsmolen in Haelen was tot de verwoesting in de Tweede Wereldoorlog een koren- en oliemolen.

Terugtrekkende troepen brachten in 1944 de munitie die in de molen was opgeslagen tot ontploffing en de molen werd een ruïne. Eind 2014 werd gestart met de verbouwing en restauratie van het complex en dat kwam in 2015 gereed. De landschappelijke waarde van de St. Elisabethsmolen is zeer groot.

Het Leudal is een gevarieerd natuurgebied en is in bezit bij Staatsbosbeheer. We arriveren ook nog bij de Sint-Ursulamolen, een prachtig gerestaureerde watermolen. Het oliemolengedeelte van deze molen werd daarbij ook fraai gerestaureerd en we brengen er kort een bezoek aan. Daarna vervolgen we onze tocht door het Leudal en volgen de Leubeek, deze komt samen met de Haelense beek en stroomt tenslotte als Neerbeek naar de Maas.

We zien in deze aflevering o.a. patrijs, meerkoet, blauwe reiger, waterhoen, houtduif, torenvalk, kerkuil en egel.

Natuurlijk Limburg

Eerdere afleveringen bekijk je via www.L1.nl/NatuurlijkLimburg

Zondag om 10:00, 12:00, 15:00, 17:00, 19:00 en 21:00 uur en op maandag om 16.30 uur.

Logo 1Limburg

Programma's