Natuur en Zo: Column Rob van der Linden - Laat het donker donker

Natuur en Zo: Column Rob van der Linden - Laat het donker donker

Zaterdag 24 oktober 2020

Te gast in Natuur en Zo was columnist Rob van der Linden. Hij eert met zijn column de duisternis.

‘Lichtvervuiling is de verhoogde helderheid van de nachtelijke omgeving door overmatig gebruik van kunstlicht. Lichthinder is de overlast die mensen en dieren hiervan ondervinden’, aldus Wikipedia.

Als ik als tuinontwerper met iemand een tuinaanleg bespreek, komt ook de verlichting in de tuin aan de orde. De wensen zijn heel uiteenlopend. Licht bij zitplekken is altijd wenselijk om op een mooie zomerse avond nog lekker te kunnen nagenieten en elkaar en je glaasje wijn te kunnen zien. Maar er zijn ook steeds vaker wensen om allerhande andere zaken uit te lichten. Dat kan een mooi object zijn, dat aan het eind van een zichtas geplaatst is en eveneens ’s avonds, verlicht, de diepte van de tuin accentueert. Tevens wordt er steeds vaker gevraagd om grote bomen van onderop te verlichten. Al dat licht geeft uiteraard een bepaalde sfeer in de tuin hetgeen zeker heel mooi kan zijn. Toch ben ikzelf geen voorstander van het verlichten van een tuin, althans élke avond. Ikzelf heb alleen, enkele jaren geleden alweer, een snoer kerstverlichting in de dakboom boven de tuintafel gehangen. Maar…. deze ‘sterrenhemel’ brandt alleen als we ook echt buiten aan die tafel zitten. Verder vind ik dat je de nacht nacht moet laten, donker. Dat is niet alleen omdat het voor een deel energieverspilling is hetgeen weer gepaard gaat met onnodige CO2-uitstoot, maar vooral ook omdat dit de ‘rust’ van de natuur verstoort.

Als het echt donker is weet je niet wat je ziet. Jaren geleden waren we op vakantie in de ‘binnenlanden’ van de Luxemburgse Ardennen. Pikdonker was het en de hemel was gitzwart. Geen enkele verlichting was er en je kon echt helemaal niets zien. Het enige dat je wél heel goed kon zien was de sterrenhemel. Een ongelooflijke hoeveelheid sterren en ‘sterrennevels’. Dit was echt heel indrukwekkend. Een astronoom ben ik niet dus sterrenbeelden herkende ik niet. Ik kwam niet veel verder dan de grote en kleine beer en de poolster, maar dit zijn sterren die je hier ook ziet, ondanks de lichtvervuiling. Van de duizenden sterren die zichtbaar zouden moeten zijn aan een heldere nachtelijke hemel zien wij hier in Zuid-Limburg nog maar een heel klein percentage. Jammer.

Veel straten en wegen worden verlicht met als reden de verkeersveiligheid te vergroten. Tot op zekere hoogte klopt dit wel maar als er teveel licht wordt ingezet wordt het juist onveiliger. De Belgische snelwegen zijn hiervan een mooi voorbeeld. Ze zijn heel goed verlicht en toch zijn daar veel meer dodelijke verkeersslachtoffers dan in Nederland, Duitsland en Frankrijk waar aanzienlijk minder verlicht wordt.

Sociale veiligheid speelt eveneens een rol. Verlichting van o.a. parken is belangrijk maar de lichtsterkte speelt hierin niet zo’n belangrijke rol. Men voelt zich ook veilig bij een laag lichtniveau. Het is vooral belangrijk voor een gelijkmatige verlichting te zorgen. Geen lichtbanen naast pikdonker struikgewas.

Minder nodig zijn alle verlichte reclame-uitingen en sierverlichting. Gigantische zuilen langs de autoweg vertellen ons, ook ’s nachts, waar we onze hypotheek moeten afsluiten of welke autoverzekering goedkoper en beter is. Het verlichten van een middeleeuwse kerk is zeker mooi maar niet noodzakelijk. De kerk van Klimmen kan je niet ontgaan als je van Heerlen naar Maastricht rijdt, maar zou het erg zijn als je hem niet zou zien? Het zou al helpen deze verlichting te doven na middernacht, op momenten dat toch bijna niemand het meer ziet.

Voor onze eigen gezondheid is het trouwens ook slecht. Ons dag–nachtritme wordt verstoord hetgeen negatieve gevolgen heeft, zeker bij relatief hoge lichtintensiteit. We slapen korter. En dat juist terwijl een goede nachtrust in deze tijd met een hoge werkdruk en stress essentieel is.

Nederland behoort tot de koplopers van meest verlichte landen van Europa. Voor de natuur is deze overdaad aan nachtelijk licht een ware ramp. Voor de natuur is licht een belangrijke informatiebron. Dieren weten waar ze zich bevinden juist door middel van de verhouding tussen licht en donker. Verstoring hiervan kan veranderingen in het gedrag van dieren teweeg brengen. Het kan een heel ecosysteem ontwrichten. Broedgedrag, trekgedrag maar ook het voedsel zoeken wordt nadelig beïnvloed met alle gevolgen van dien.

Vannacht wordt de klok terug gezet. Voor de zestiende keer wordt in deze nacht de ‘Nacht van de Nacht’ georganiseerd. Er zijn tal van gemeenten die op een of andere manier meedoen. De gemeenten Vaals, Maastricht, Utrecht, Roermond, Dronten, Aalten, Veere en Groningen hebben al aangegeven de verlichting van stadshuizen, kerken en bruggen vanavond te doven. Een goede zaak. In het verleden waren er ook nog tal van activiteiten, activiteiten juist om te laten zien hoe ‘mooi’ duisternis is. Bij sterrenwachten werd er gekeken naar de sterren. Er werd gewandeld en dat is best spannend in het donker. Verder kon je op zoek gaan naar allerhande dieren die tot leven komen in de nacht zoals vleermuis en uil. Er was zelfs een plek waar gemediteerd werd in het donker. Dit jaar gooit corona roet in het eten en zijn bijna alle activiteiten ‘digitaal’. Nacht van de nacht gaat live en komt met een avondvullend programma, dat via diverse sociale netwerken te volgen is. Dus vanavond licht uit, kaarsjes aan en beleef deze Nacht van de Nacht op je telefoon, laptop of tablet. Het is allemaal meer dan de moeite waard.

Kijk voor meer informatie op www.nachtvandenacht.nl

Natuur en Zo

Iedere zaterdag van 09:00 tot 10:00 uur op L1 Radio speciale aandacht voor het Limburgse land. Met elke week een deskundige gast in de studio, reportages over het buitenleven en natuurlijk nuttige tuintips. Tijdens de uitzending kun je natuurlijk bellen met vragen over tuin, balkon of vensterbank. Vragen, opmerkingen of tips? Mail ons via natuurenzo@L1. Meer Natuur en zo op L1.nl/NatuurenZo

Luister L1 Radio via L1.nl/Radio of op FM 95.3 en 100.3. L1 Radio is ook via DAB+ te beluisteren, op kanaal 7A.

L1 Nieuwsshow: Benny Neyman krijgt eigen straat in Maastricht

L1 Nieuwsshow: Benny Neyman krijgt eigen straat in Maastricht

Route Regio: MAAT begeleidt mensen met autisme via de smartwatch

Route Regio: MAAT begeleidt mensen met autisme via de smartwatch

Óngerwaeg zegt sorry in Limbricht

Óngerwaeg zegt sorry in Limbricht

Kwizzele - 2 december 2020

Kwizzele - 2 december 2020

L1mburg Centraal - 1 december 2020

L1mburg Centraal - 1 december 2020

L1mburg Centraal: Frans Pollux vertaalt Engels kinderboek The Gruffalo

L1mburg Centraal: Frans Pollux vertaalt Engels kinderboek The Gruffalo

Logo 1Limburg

LIVE: UWV meldt verdubbeling aantal ontslagaanvragen

LIVE: UWV meldt verdubbeling aantal ontslagaanvragen

Het aantal coronabesmettingen blijft schommelen. Er gelden strenge maatregelen om de verspreiding van het coronavirus in te dammen. Vanaf dinsdag 1 december is het verplicht om een mondkapje te dragen in publieke binnenruimtes.

Programma's