L1mburg Centraal: De dodendraad van de Eerste Wereldoorlog

L1mburg Centraal: De dodendraad van de Eerste Wereldoorlog

De dodendraad hield niemand tegen, behalve de ongelukkigen. Vijftienhonderd langs de hele grens.

Loopgraven waarin miljoenen soldaten sneuvelden, dorpen en steden die van de kaart worden gebombardeerd. Dat is het vreselijke beeld dat Eerste Wereldoorlog heeft achtergelaten. Tussen 1914 en 1918 sneuvelden zo'n negen miljoen soldaten en er vielen zeker nog eens zoveel burgerslachtoffers.

Zondag is het honderd jaar geleden dat er een einde kwam aan die Eerste Wereldoorlog. Nederland bleef neutraal en wellicht dat die oorlog hier daarom nooit veel aandacht gekregen.

Toch ging die oorlog niet ongemerkt voorbij: Nederland kreeg te maken met zorgen over neutraliteit, mobilisatie, voedseltekorten en vluchtelingen. En zeker voor de bewoners langs de grens was het geweld en de onderdrukking in België zichtbaar. Langs de hele Nederlands-Belgische grens hadden de Duitsers namelijk een elektrische draad geplaatst: in de volksmond de dodendraad genaamd.

Die draad bestond in feite uit drie draden naast elkaar: twee beschermingsdraden aan buitenkant en aan binnenkant de echte elektrische draad waar de dood aan vast hing. Daarmee was langs de hele grens met België tevens de grens tussen oorlog en vrede zichtbaar.

John Klerkx is een van de initiatiefnemers van een monument aan de grens tussen Hunsel en Kinrooi: hier staat al enkele jaren een reconstructie van de dodendraad. Die versperring werd aangelegd vanaf 1915: "Het moet wel heel vreemd geweest zijn dat men in tijd dat men hier nog geen elektriciteit kende zo'n draad kwam" zegt hij.

Hubert van Eygen, cultuurambtenaar van de gemeente Kinrooi die betrokken was bij de aanleg van de draadreconstructie: "Daarom bleven ook veel mensen dood aan deze draad. Een speciaal geval is dat van de smid Brouns uit Ophoven. Die had 21 kinderen en pleegkinderen uit meerdere huwelijken. Daarvan zijn er twee aan de draad doodgebleven".

De dodendraad was bedoeld om smokkelaars, deserteurs, ontsnapte krijgsgevangenen en spionnen tegen te houden. De Duitsers in België wilden voorkomen dat informatie in handen van de tegenstanders kwam. Ze probeerden met de levensgevaarlijke draad ook Belgische jongens tegenhouden die via Nederland en Engeland naar het front in Noord-Frankrijk en langs de IJzer reisden om deel te gaan nemen aan de strijd.

En dat lukte ook, ondanks de draad. Hubert van Eygen "Er zijn tienduizenden mensen over de draad gekomen. De mens is altijd vindingrijk, hoe langer hij erover nadacht, hoe meer oplossingen hij vond. Gummi schoenen en handschoenen zijn al voldoende om geïsoleerd van de draad te kunnen werken. Er waren ook mensen die gebruik maakten van een passeursraam. Dat was een houten raamconstructie die je kon ontvouwen tussen de draden. De mensen kropen dan tussen het hout door zonder de ijzeren draden te raken. De dodendraad hield niemand tegen, behalve de ongelukkigen. Vijftienhonderd langs de hele grens".

L1mburg Centraal

Ons nieuws, jouw verhaal, dagelijks om 17:30 op L1 TV.
Meer L1mburg Centraal op L1.nl/L1mburgCentraal.

Logo 1Limburg

Programma's