Jack Vinders over 1968: “We zaten avonden bij elkaar in kamers met veel kussens en wierook”

Jack Vinders over 1968: “We zaten avonden bij elkaar in kamers met veel kussens en wierook”

1968 was een van de aansprekende jaren uit de vorige eeuw. Het jaar van studentenopstanden, demonstraties tegen de oorlog in Vietnam, de Praagse Lente en de moord op de Martin Luther King.

Vooral jongeren kwamen wereldwijd in opstand tegen de gevestigde orde. Ze droomden van een nieuwe en betere wereldorde.

Dat lukte deels: er kwam meer aandacht voor de rechten van vrouwen en homo's. En de strijd voor vrede en tegen overmatig consumeren zette grote groepen mensen aan het denken.

Vijftig jaar later bezocht Frank Ruber Jack Vinders in Kerkrade. Een van de Limburgers die gegrepen werd door de opstanden van 1968.

Het is deze maand vijftig jaar geleden dat studenten in Parijs in opstand kwamen tegen het universiteitsbestuur. Dat begon eigenlijk heel banaal: mannelijke studenten eisten het recht om 's avonds op bezoek te kunnen gaan in de appartementen van de vrouwencampus. Het begon dus met zoiets als het recht op seks. Maar het werd groter, heel groot. Alle onvrede van de studenten tegen het autoritaire en ouderwetse universiteitsbestuur kwamen boven drijven. Elders in Parijs gingen arbeiders in staking voor hogere lonen.

Ook Limburgse jongeren werden gegrepen door de roep om verandering. Jack Vinders -tegenwoordig zanger en PvdA gemeenteraadslid in Kerkrade- was een van hen. "Ik was toen 19 jaar en zat op het Christus Magister in Heerlen, opleiding onderwijzer met hoofdacte. Voor mij was dat een tijd van opstand. Afzetten tegen de maatschappij en tegen het kapitalisme".

Jack Vinders was in goed gezelschap. De economische welvaartsstijging na de Tweede Wereldoorlog leidde tot kritische geluiden onder jongeren. Ze hadden genoeg van het kapitalisme dat leidde tot onderdrukking, oorlogen en vervuiling. Vanuit Parijs en Amsterdam waaide het gedachtengoed ook uit naar Limburgse jongeren: Vinders: "Het was de tijd van vrijheid. Dat uitte zich in je kleding, haardracht, boeken die je las".

1968 mag je zien als een iconisch jaar. Jongeren kwamen in verzet en propageerden vrije seks, het recht om drugs te gebruiken en bekritiseerden het gevestigde gezag. Ze demonstreerden voor een betere wereld, tegen de Amerikaanse oorlog in Vietnam, tegen het kapitalistische systeem. De verbeelding moest aan de macht. "De mens moest centraal komen te staan en niet het kapitaal. We zaten avonden bij elkaar in kamers met veel kussens en wierook. En daar probeerden we elkaar geestelijk te verrijken" herinnert Vinders zich.

Politiek zou er in 1968 niet zoveel veranderen. In Nederland zouden de traditionele partijen zich nog lang handhaven, in Frankrijk won rechts de verkiezingen en in de Verenigde Staten won de Republikein Richard Nixon de verkiezingen. Toch kreeg de kritische maatschappij-opstelling van de babyboomers voet aan de grond. Er kwamen meer rechten voor arbeiders, vrouwen en homo's. Studenten kregen meer inspraak. Bestuurders verloren hun vanzelfsprekende autoriteit. Het maatschappelijk debat werd lang bepaald door de kritische babyboomers, als journalist, wetenschapper, of linkse politicus. Alhoewel de in 1968 bekritiseerde kapitalistische ordening gewoon doordendert.

Wat is de blijvende oogst van de opstand van de babyboomers in de jaren 60. Misschien dat we zijn losgekomen van knellende banden met kerk, staat en familie. Is het individualisme van nu het resultaat van de opstanden van toen? Jack Vinders twijfelt: "Van de ene kant is het fantastisch dat we ons niet meer laten voorschrijven wat overheid en kerk zeggen. Maar aan de andere kant is het ook doorgeschoten. Heel veel mensen kennen hun rechten maar niet meer hun plichten. Dat was ook niet de bedoeling. We wilden een maatschappij waarin we samen zouden werken aan het geluk van iedereen"

Luister naar het gesprek met Jack Vinders over de opstandige jeugd in 1968:

L1 Cultuurcafé

Iedere zaterdag van 10:00 tot 13:00 uur op L1 Radio.
Ontdek hier meer L1 Cultuurcafé

Luister L1 Radio via L1.nl/Radio of op FM 95.3 en 100.3. L1 Radio is ook via DAB+ te beluisteren, op kanaal 7A.

Logo 1Limburg

Keepers niet blij met 'Limburgse' WK-bal

Keepers niet blij met 'Limburgse' WK-bal

De Egyptische doelman Essam Al-Hadari moet in Rusland niets hebben van de nieuwe WK-bal. "Als keeper zijn wij het slachtoffer van het beleid van de FIFA'', betoogde de 45-jarige veteraan.

Programma's