Dagboek Congo

Dagboek Congo

Honderden mensen staan ons in alle euforie op te wachten langs de kant. Alsof we een lading goud bij ons hebben. Wederom verbaast me die vrolijkheid, energie en grenzeloze gastvrijheid voor die blanke vreemdeling die feitelijk met lege handen aan land komt. Lees het dagboekverslag >>>

Al vijftien uur zit ik onafgebroken op een houten stoel in een holle boomstam, pal onder de evenaar. We glijden over de Congo-rivier, de op twee na grootste rivier van Afrika. Het relatieve geluk is dat we in Kisangani, één van de grote steden in Oost-Congo, een motortje op de 'prauw' hebben gemonteerd. Wetende dat dit ons -buiten immense spierpijn- negentien dagen roeien bespaart, voel ik me enigszins opgelucht. Als alles meezit, zullen we morgenavond aankomen in Mombongo, het beginpunt van de expeditie door de wouden van de volledig geïsoleerde Mombesa-regio.

Het groene continent schuift langzaam maar filmgeniek aan mijn camera voorbij. In de kleine dorpjes langs de rivier rennen bewoners bijna hysterisch en al zwaaiend met ons mee MONDELE....MONDELE!!! (Blanke....blanke!) schreeuwen ze verder landinwaarts. De kinderen duikelen het water in en doen hun uiterste best om onze drijvende boomstam bij te houden, tevergeefs. Al watertrappelend zwaaien ze ons na.

De omstandigheden op de boot verschillen aanzienlijk met de eerste twee dagen van onze reis in de vlieger. Eten en drinken blijken hier niet zo aanwezig te zijn. Mijn westers lichaam moet een lastige omschakeling maken om met veel minder energie de lichamelijke functies toch te besturen.

Volgens mijn thermometer is het 43 graden en de luchtvochtigheid piekt 94%. Niet de meest optimale omstandigheden voor mijn filmapparatuur. Ondanks het risico wil ik mijn camera niets van de reis laten missen en verschuil ik mijn risico onder de "christelijke" vleugels van de Congolese pater André Babusia. Hem ga ik de komende twee weken met de camera volgen.

Hij is pater van de Orde der Montfortanen, die in de Mombesa-regio zijn parochie leidt en buiten zijn taak als predikant de bevolking helpt met de wederopbouw van het leven na decennialange onderdrukking en burgeroorlog. Want wat ooit het paradijs op aarde was, werd na de onafhankelijkheid in de jaren zestig verscheurd rondom de strijd voor Coltan, diamanten, goud, koper en hout. De internationale belangstelling voor de grondstoffen en de ontkenning van de informele handel heeft het land gemaakt tot misschien wel het meest verkrachte land ter wereld.

De Limburgse Henriette Kikken ondersteunt André Babusia financieel sinds 2005 met de stichting "Bondeko Congo". Andre's droom is het opzetten van alfabetiseringsgroepen in combinatie met medische posten. Deze meest basale vorm van ontwikkeling geeft mij een indruk over hoeveel de bevolking heeft moeten lijden en nog steeds lijdt. Congo is vanaf 1960 feitelijk nooit stabiel geweest en rebellen terroriseren het oosten van Congo tot op de dag van vandaag. De corruptie, verkrachtingen en volledige isolatie van de buitenwereld maakt het voor André tot een moeilijke taak om mensen weer moed, durf en hoop te geven in het stukje Afrika waar dat vaak nog ver te zoeken is.

Toch bewijst hij dat het geen utopische doelstelling is en heeft met financiële steun van Bondeko in Bondamba, waar zijn missiepost staat, alfabetiseringsgroepen voor vrouwen gestart. Vrouwen tussen de 20 en 60 jaar leren lezen en schrijven. Ontroerend om te zien dat vrouwen op zo'n hoge leeftijd optelsommen leren van acht plus twee is tien en met gepaste trots het leslokaal verlaten. Na het derde jaar leren deze vrouwen naaien. Met een microkrediet-lening kunnen ze stof kopen. De kleding proberen ze te verkopen op de markt.

We reizen in het regenseizoen, wat we ook intens hebben ervaren. De vooruitziende blik van de prauwbestuurder, zijn kennis van de natuur en de gastvrijheid van de bevolking, zorgen ervoor dat we nog net voor de regen bij een Bantoe-dorp onder een palmafdakje staan. De regen valt als een bak water op de aarde, wat het decor in seconden verandert in een modderscenario.

Terwijl we na de regen verder varen, zweven de plukken mist als een sprookje over het water en in de verte horen we na vier dagen reizen uiteindelijk de tam tam van Mombongo. Honderden mensen staan ons in alle euforie op te wachten langs de kant. Alsof we een lading goud bij ons hebben. Wederom verbaast me die vrolijkheid, energie en grenzeloze gastvrijheid voor die blanke vreemdeling die feitelijk met lege handen aan land komt.

Desalniettemin worden we letterlijk op handen aan wal gedragen. Hoe graag ik ook als observerende vlieg aanwezig wil zijn, word ik er vol bij betrokken. Het kost me een tijdje om mezelf weer onzichtbaar te maken en merk dat André is verdwenen. Henriette wordt door de tientallen mensen een houten kerk binnen gezogen en daar staan we plotsklaps voor het 'houten' altaar van Mombongo. Terwijl het 12-koppig gospelkoor uit volle borst zingt en swingt, betreden de acht misdienaartjes al swingend de kerk met daarachter pater André die zijn volk glimlachend begroet. Deze stoere man, die de afgelopen vier dagen op de Congo-rivier de volle regie had, staat enkele minuten later, nog zo fris als een hoentje, voor een overvolle kerk aan het begin van een drie uur durende 'welkomstdienst'.

Het is erg vroeg wanneer de zon terug is van weggeweest en de vier off the road motoren stationair staan te grommen. Na slechts een banaan en wat pinda's spring ik achter op de motor bij André, waarop hij verkwistend richting horizon rijdt. Dat deze man meer te bieden heeft dan alleen het evangelie is wel duidelijk. Met de vier motoren trekken we verder de bijna ontoegankelijke regenwouden in, richting de pygmeekampen. De bospaadjes van zojuist zijn niet meer dan smalle paadjes geworden en de talloze kapotte bruggen maken de reis fysiek niet prettiger.

En daar sta ik dan tot op m'n knieën in een rode waterpoel onder de brandende zon met knorrende maag te filmen hoe deze over-energieke pater de volledig verwoeste brug trotseert. Met mijn regenjas, dikke schoenen aan en m'n Rio de Janeiro-petje op, wat me moet beschermen tegen insecten en de zon, ontstaat bij mij, buiten het zweet op de rug, voor het eerst de vraag; Waarom doe ik dit eigenlijk? Wat bezielt me om in deze omstandigheden films te maken? Denk ik hiermee de wereld te kunnen veranderen en hoeveel van mezelf moet ik daarvan opofferen?

Mijn antwoord vind ik een uurtje verderop in de kleine dorpjes waar de mensen die ver onder de armoedegrens leven ons ontvangen met dans en omhelzingen. Daar waar de mensen niet bedelen, maar hun verhaal willen vertellen, vriendschap willen sluiten. Samen beleven we non-verbaal plezier. Waar die zelfde mensen ons slaapplekken aanbieden en hun zwaarbevochten laatste schildpad op ons eetbord leggen. Ik voel me klein en ervaar een harde les in nederigheid, de eigenschap die de blanke vreemdeling nauwelijks meer kent in zijn hoogmoedige en vaak arrogante cultuur. Paradoxaal genoeg vertraagt die nederigheid ook vaak de ontwikkeling van een arme gemeenschap.

Ik hoop dat mijn films een verhaal vertellen waarin elke cultuur in zijn waarde gelaten wordt en we van elkaar kunnen leren waar de balans van een goede samenwerking zit. Verhalen die het inheemse vertalen naar het westen. Ik voel me bevoorrecht dat ik hier mag zijn en in de gezondheid verkeer om me fysiek en mentaal 'op te offeren' om dat kleine verschil te mogen maken. In die grote wereld waar nog zoveel te doen is.

Marijn Poels, juli 2009

Terug naar L1mburg Helpt pagina >>>

Logo 1Limburg

Programma's

Limburgs Land TV

Limburgs Land TV, op zaterdag en zondag, is de televisieversie van het populaire L1 Radioprogramma

Blaaskracht

TV-programma Blaaskracht gaat over harmonieën en fanfares. Ieder laatste weekeinde van de maand worden verhalen verteld over het muziekleven. Met ook concert-opnames.

Óngerwaeg

Óngerwaeg zoekt naar bijzondere verhalen van gewone mensen. Presentator Bas van der Zwaan en 'zijn mannen' reizen door de hele provincie. Dagelijks op L1 TV: 17:00, 19:00, 22:00 uur.

Klassieke Avond van L1

De Klassieke Avond is iedere zondag op L1 Radio te beluisteren, van 18:00 tot 21:00 uur. De avond begint met een goed gesprek met een muzikale gast, gevolgd door L1-concertopnames.

L1NWS

De eerste tv-uitzending van L1NWS is om 17:30 uur, zeven dagen per week. Op ieder half uur wordt deze uitzending herhaald en bij grote actualiteiten is er een 'verse' nieuwsuitzending.

AvondGasten

AvondGasten, met sprankelende gasten. Over politiek, sport, kunst, cultuur, economie en maatschappelijke onderwerpen. Op weekdagen om 17:55, 20:55 en 22:55 uur op L1 TV.

De Stemming

Interview- en discussieprogramma van L1 Radio met politiek, cultuur, economie, wetenschap en media. Verder debat, een column en altijd live-muziek. Iedere zondag van 11:00 tot 13:00 uur..

Natuurlijk Limburg

Met Edmond Staal van Het Limburgs Landschap maakt programmamaker Maurice Nijsten wandelingen door een Limburgs natuurgebied. Met altijd oog voor details. De nieuwe serie begint in september 2017.

Muziekfabriek

Optreden in de Muziekfabriek op L1 TV staat bij veel Limburgse bands hoog op het verlanglijstje. Roemruchte namen kwamen er al voorbij: Rowwen Hèze, Volumia!, De Heideroosje en Neet oèt Lottum.

Plat-eweg

Plat-eweg is het dialect-muziekprogramma van Limburg, samengesteld en gepresenteerd door Henk Hover. Iedere zaterdagmiddag om 13:00 en doordeweeks om 19:00 uur. Met maandelijks de L1 Limbo Top 10.

Limburgs Land

Ger Houben is een vaste waarde op L1 Radio met Limburgs Land, iedere zaterdagochtend van 08:00 tot 10:00 uur. Over natuur en milieu in onze provincie en natuurlijk nuttige tuintips.

Limburg Doc

Limburg Doc is dé plek op L1 voor tv-documentaires over onderwerpen uit eigen regio. Tevens een platfom voor jonge makers. Op zaterdag om 18:00 uur en zondag 11:00, 13:00 en 15:00 uur.

L1 Cultuurcafé

Iedere zaterdag op L1 Radio (10:00-13:00 uur) een programma vol kunstzinnige en minder zinnige cultuur. Met o.a. wekelijkse rubrieken De Vereniging en Emil en de Muziek.

LEF!

LEF! biedt iedere zondag podium aan jong talent uit de wereld van harmonie en fanfare. Een samenwerking van L1 en LBM. Presentatie: Sef Thissen.

L1SPRT

L1SPRT maakt dagelijks een rubriek aan het einde van het nieuwsprogramma op tv. Op zaterdag met samenvattingen Jupiler League. Op zondag om 17:40 uur is er een lang sportprogramma.

Postbus 31

Postbus 31 is het best beluisterde programma van L1 Radio, zondag van 09:00 tot 11:00 uur. Via presentator Pieter Kiewied feliciteren Limburgers Limburgers. En Tips voor de zondag.

Wunderbar

Voor de vele liefhebbers in Limburg: Duitse schlagers, blaaskapellen en volkstümliche muziek in Wunderbar, iedere zaterdag van 16:00 tot 19:00 uur op L1 Radio. Presentatie: Rick Cremers.