Column Niena Bocken: Oneindige domheid

Column Niena Bocken: Oneindige domheid

Zondag 17 april 2022

|
Vroeger was ik regelmatig een stoorzender in de klas. Soms omdat ik niet stopte met grapjes maken, maar nog vaker door mijn vragen om uitleg over iets waarvan in de logica niet begreep, zoals wiskunde. Als ik iets niet snapte raakte ik in paniek en bleef dan zo hard proberen om het wel te begrijpen dat ik de leraar, maar ook de klas wel eens uitputte met mijn doorvraag. Ook degene die me wiskunde-bijles gaf dreef ik soms tot wanhoop. Ik stopte pas als ik het begreep. De reactie op mijn inspanningen die ik van de leraar kreeg was dat ik sommige dingen gewoon moest aannemen en beter een ander vakkenpakket kon kiezen. Tegenwoordig zouden ze dat ‘functie elders’ noemen.

Oneindig doorgaan, het is soms een lastige karaktertrek.
Gek eigenlijk, als je jong bent heet dat ‘van geen ophouden weten’ maar bij volwassenen, vooral in de politiek of hogerop in het bedrijfsleven heet dat ‘vastberadenheid’ en krijgt hetzelfde gedrag opeens een andere waardering.

Een vermeende uitspraak van Albert Einstein is dat er maar twee dingen oneindig zijn: menselijke domheid en het heelal. Waarschijnlijk is het ook dáárom dat de Einstein telescoop die bijna twee miljard euro gaat kosten, het heelal onderzoekt en níet de aarde.

Het is natuurlijk ook veelzeggend dat Einsteins beroemde formule E=MC2 jaren nádat hij de formule had bedacht, uiteindelijk werd gebruikt om er - jawel, heel slim - atoombommen mee te maken. Constructieve wijsheid op een presenteerblaadje krijgen en dát dan gebruiken om zoveel mogelijk kapot te maken. Menselijke intelligentie op zijn best.

Einstein was er trouwens van overtuigd dat we nooit álles zouden kunnen kennen en begrijpen. Immers; de menselijke waarneming is beperkt, het is maar een zichtpunt. Het brein is een instrument, en dat heeft grenzen. Daarmee lijden we met zijn allen aan chronische zelfoverschatting. Denken dat we alles kunnen, kennen en weten is een bespottelijk idee. Het is een beetje als een boete geven aan de belastingdienst: uiteindelijk komt het toch weer uit je eigen zak.

Iets kunnen verklaren is dus iets anders dan de waarheid kennen. Het is een theorie. Vooral in de politiek wordt van dat gegeven gretig gebruik gemaakt. En op momenten dat het uitkomt wordt er dan weer aanspraak gemaakt op de beperkingen van het brein; bijvoorbeeld het niet kunnen produceren van actieve herinneringen.

Erkennen en accepteren dat je als mens beperkt in bent in je waarneming en simpelweg niet alles kunt en kent is een kernonderdeel van wijsheid. Toch geven we een enorme waardering aan aan lui die geen greintje zelfreflectie- of relativering hebben. En dat is precies waardoor we op dit punt in de geschiedenis zijn beland; met een klimaatcrisis, een bulk onbruikbare mondkapjes en een paar miljonairs rijker, maar een bevolking armer. Met voortekenen van een derde wereldoorlog, een nucleaire dreiging en met wéér hetzelfde kabinet. Einstein draait zich om in zijn materie.

Je eigen grenzen herkennen en erkennen maakt je voor mij een stuk geloofwaardiger als leider, dan dat wanneer je overtuigd bent van je eigen potentieel.
In Nederland hebben we één politica die het wél heeft begrepen; Lilianne. Daarom zeg ik deze Pasen: Danke für die Ploumen.

De Stemming

Interview- en discussieprogramma over actuele Limburgse politiek, cultuur, economie, wetenschap en media, iedere zondag van 11:00 tot 13:00 uur op L1 Radio, met een herhaling op maandag van 20:00 tot 22:00 uur.

Alle fragmenten en hele uitzendingen van De Stemming zijn te beluisteren op L1.nl/Stemming
De Stemming is er ook als podcast.

Luister L1 Radio via L1.nl/Radio, op FM 95.3 en 100.3 of DAB+.

AvondGasten Europa: wordt het Maastrichtse Euro-project na drie decennia voltooid?

AvondGasten Europa: wordt het Maastrichtse Euro-project na drie decennia voltooid?

Pitlane over de GP van Spanje

Pitlane over de GP van Spanje

Vacature: freelance vormgever

Vacature: freelance vormgever

Route Regio: Guido Dieteren zoekt vrijwilligers

Route Regio: Guido Dieteren zoekt vrijwilligers

Limburg Doc: Wiesje Vaessen, de vergeten kampioene

Limburg Doc: Wiesje Vaessen, de vergeten kampioene

De Stokkemer Stadsmuzikanten te gast in Wunderbar

De Stokkemer Stadsmuzikanten te gast in Wunderbar

Logo 1Limburg

Programma's