Blog: dialect is onder-ons-taal en dat is niet erg

Blog: dialect is onder-ons-taal en dat is niet erg

Door Leo Hauben, hoofdredacteur van L1.

Voor L1 is streektaal een belangrijk onderwerp. Het staat niet voor niets in onze Missie. Als cultuurdrager willen we “actief bijdragen aan het instandhouder en vormgeven van de Limburgse identiteit, waaronder streektaal.”

We hebben ook al jaren geleden ons dialectbeleid op papier gezet. Kern van dat verhaal: we spreken de taal van de straat. Bij de bakker praat je Limburgs, bij de slager bestel je in het Nederlands. Kortom, dialect en ABN wisselen elkaar steeds af. Zo gaat ’t ook op radio en tv bij L1. En de geïnterviewde mag bij ons altijd zelf zijn of haar taalvoorkeur aangeven.

Daarnaast hebben we een aantal programma’s die helemaal in dialect zijn, waarmee we waar maken dat L1 een echte Limburgse cultuurdrager is. Kwizzele, Ongerwaeg, Plat-eweg, Klasjenere en vastelaovesprogramma’s zijn voorbeelden daarvan.

Je spreekt geen Kerkraads tijdens een sollicitatiegesprek in Gennep

Als het gaat om nieuws en informatie kiezen we voor ABN als voertaal. Dat vind ik volstrekt logisch. Als publieke omroep is het onze taak om luisteraars en kijkers te informeren over relevante maatschappelijke ontwikkelingen. Met als ‘hoger doel’ de burger sterker te maken om goed te kunnen functioneren in de maatschappij. En dan moet je helemaal niemand uitsluiten. Iedereen verstaat Nederlands, niet iedereen verstaat dialect.

Dialect is een onder-ons-taal. Daarom spreken mensen in Bocholtz heel anders dan in Venlo. En in Venray klinkt het dialect weer anders dan in Kerkrade. Zelfs dialectsprekers kunnen elkaar niet altijd verstaan. Is dat erg? Nee, helemaal niet. Als je maar met elkaar kunt communiceren. In eigen dorp of streek kom je vaak heel ver met dialect, maar je spreekt geen Kerkraads tijdens een sollicitatiegesprek in Gennep.

Laten we de vele dialecten in onze provincie koesteren, zonder te overdrijven. Er zitten namelijk ook nadelen aan.

Laten we de vele dialecten in onze provincie koesteren, zonder te overdrijven. Er zitten namelijk ook nadelen aan. Bijvoorbeeld als het gaat om onze economie. Als we slimme jongeren naar Limburg willen trekken om onze banen in te vullen (en dat is hard nodig), dan kan een sterk dialect-imago een drempel opwerpen.

Onder-ons-taal kan mensen uitsluiten. Gelukkig zijn veel Limburgers zo vriendelijk om over te schakelen naar ABN als in een gezelschap een Utrechter en Groninger zitten, waarmee overigens wordt bevestigd dat dialect een onder-ons-taal is (en dus niet geschikt om met een Utrechter en Groninger te communiceren).

De vele prachtige muziek in streektaal is zelden populair buiten de provinciegrens. Natuurlijk, Rowwen Hèze en Gé Reinders zijn de grote uitzonderingen. Je maakt mij niet wijs dat streektaalmuzikanten nauwelijks fans vinden buiten Limburg omdat ze allemaal onder de maat zijn. Ook hier speelt een rol dat een onder-ons-taal een belemmering vormt. Is dat erg? Nee, helemaal niet. Laten we vooral - bijvoorbeeld via L1 – dagelijks genieten van Limburgstalige muziek.

L1 zal in elk geval op allerlei manieren zijn grote bijdrage blijven leveren aan het levend houden van streektaal.

Om het behoud van streektaal te bevorderen zou het goed zijn om ook in andere domeinen dan cultuur, muziek en vastelaovend vaker dialect te gebruiken. Bijvoorbeeld in de kinderopvang, zeker nu is aangetoond dat dat de taalvaardigheid van kinderen positief beïnvloedt.

Maar als het om economie of politiek gaat is ‘t veel lastiger. Hoor je de gedeputeerde al een toespraak in het Limburgs houden over de komst van een mega-telescoop naar het Heuvelland? Of moet het Limburgs Parlement als voertaal Limburgs gaan gebruiken?

Laten we niet doorslaan in deze taaldiscussie. L1 zal in elk geval op allerlei manieren zijn grote bijdrage blijven leveren aan het levend houden van streektaal. En zo nu en dan een beetje vreigele (Valkenburgs voor ruzie maken), houdt iedereen scherp.

Leo.Hauben@L1.nl, hoofdredacteur L1 | 26 oktober 2019

Op L1 TV praten we binnenkort een uur lang over de toekomst van de Limburgse streektaal (maandag 4 november en woensdag 6 november om 20:30 uur).

Logo 1Limburg

Programma's